Dicht bij het hart: de thymus

 De natuur heeft dingen prachtig geregeld. Hoe meer ik van borstvoeding weet, hoe meer ik me verwonder over hoe het werkt. Een mooi voorbeeld hiervan is de ontwikkeling van het immuunsysteem van een baby en het jonge kind.

Bij geboorte is het immuunsysteem nog niet ‘af’. Dat lijkt misschien onlogisch, of een foutje van moeder natuur, maar dat is het niet. In de baarmoeder leeft de baby in een steriele omgeving. Juist doordat het immuunsysteem zich na de geboorte verder ontwikkelt, kan de verdediging tegen ziektekiemen zich op de omgeving afstemmen. Die omgeving is ook wat ziektekiemen betreft veranderlijk. De baby is tijdens dit proces van rijping van het immuunsysteem toch beschermd, voornamelijk door allerlei stoffen die zich in de moedermelk bevinden. Daarover later meer. Wat minder bekend is, is dat borstvoeding ook stoffen bevat die het immuunsysteem van de baby helpen groeien en voltooien. In dit blog vertel ik over de thymus, een orgaan dat bovenop het hart ligt.

De thymus

Het menselijk lichaam heeft een complex afweersysteem. T-lymfocyten (T-cellen) zijn een belangrijk onderdeel hiervan. Ze vallen ziekteverwekkers aan die het lichaam zijn binnengedrongen. Ook zorgen ze dat B-lymfocyten de juiste antistoffen maken. Al deze verdediging door T-lymfocyten is niet willekeurig, de afweerreactie is op maat gemaakt voor een specifiek soort ziekteverwekker. T-lymfocyten ‘herkennen’ dus de verschillende ziekteverwekkers, en kunnen deze doelgericht aanvallen. Deze T-lymfocyten komen voort uit het beenmerg, maar dan zijn ze nog niet af. Hier komt de thymus in beeld. Het is het orgaan waar de T-lymfocyten tot rijping komen. Vooral voor het immuungeheugen is dit orgaan belangrijk: de T-lymfocyten ‘leren’ wat hun taak is. Welke verdachte stoffen (meest eiwitstructuren) zijn daadwerkelijk ziekteverwekkers, en welke zijn onschuldig? Dit proces kan alleen plaatsvinden als een baby in aanraking komt met ziektekiemen, zodat het immuunsysteem deze kan leren kennen. Buiten de baarmoeder dus. Een grote thymus, betekent veel T-lymfocyten en daarmee een krachtiger afweersysteem. In de pubertijd is het proces min of meer voltooid. Dan heeft het immuunsysteem een flinke ‘database’ aangelegd van ziekteverwekkers.

De thymus is dus een belangrijk orgaan in de verdediging tegen ziektekiemen. In ontwikkelingslanden hangt de thymusgrootte één op één samen met de overlevingskansen van een baby. Een half zo grote thymus betekent twee keer zoveel risico om te overlijden voor de eerste verjaardag. Zo belangrijk is het blijkbaar om veel T-lymfocyten te hebben, die ook nog eens goed op hun taak berekend zijn. Maar hoe ontstaan de verschillen in thymusgrootte? Een goede tijd in de baarmoeder is gunstig, voldoende voeding is een voorwaarde voor een normale grootte van de thymus. Maar ook na de geboorte groeit de thymus nog verder. Een beetje van zichzelf, ook nu is goede voeding belangrijk. Maar een groot deel van de groei gebeurt onder invloed van Interleukin 7, een boodschapperstof van het immuunsysteem. Een baby krijgt deze Interleukin 7 (IL-7) via moedermelk. Baby’s die geen borstvoeding krijgen, lopen deze IL-7 mis, zij blijken dan ook een kleinere thymus te hebben. Het verschil is groot: geen borstvoeding betekent dat een baby slechts een half zo grote thymus heeft.

Borstvoeding is het natuurlijke vervolg op zwangerschap, zegt men wel eens. Als je kijkt naar het immuunsysteem, is dat zeker waar. Een moeder geeft haar baby in haar buik bescherming, en alles wat hij nodig heeft om te groeien. Na de geboorte gaat dit proces verder. Borstvoeding biedt een baby bescherming en voeding buiten de baarmoeder. Maar het is meer: borstvoeding is onderdeel van de voltooiing van de baby’s immuunsysteem. Waaronder de groei van dit bijzondere orgaan, dicht bij het hart: de thymus.

Immunobiology of Human Milk: How Breastfeeding Protects Babies – Lars A. Hanson, M.D., Ph.D.

Advertisements

One thought on “Dicht bij het hart: de thymus

  1. Pingback: borstvoeding niet beter voor moeder-kind band? « blikborstvoeding

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s