gewoon samenslapen

Baby’s zijn gemaakt op samen slapen. Dat lijkt nogal een boude stelling als je de overheidscampagnes van afgelopen jaren nog voor de geest hebt. Een baby in bed bij zijn ouders, het teruggetrokken laken, een levensgroot mes komt onder het laken vandaan…. De boodschap is duidelijk: een baby in bed is LEVENSGEVAARLIJK!

Ook in latere campagnes en overheidsinformatie blijft de nadruk liggen op het ‘gevaar’ van samen slapen. Wel komt er meer aandacht voor het ‘co-slapen’ waarbij de baby op de kamer, in een eigen bed of co-sleeper ligt. Maar bedsharing/samen in hetzelfde bed slapen blijft taboe. Andere risicofactoren krijgen niet zoveel aandacht. Dat baby’s die in een aparte kamer slapen een hoger risico lopen aan SIDS te overlijden, weet bijna niemand. Dat een baby die geen borstvoeding krijgt meer gevaar loopt op SIDS durft men niet te zeggen (want hey, je zou ouders eens een schuldgevoel aanpraten).

Met alle gegoochel aan cijfers vergeet men naar de baby zelf te kijken. Wat is eigenlijk een normale situatie voor een pasgeborene, of een oudere baby? Als je naar verwante soorten kijkt, zie je dat alle draaglingen (zoogdieren waarbij het jong op het moederlichaam ‘woont’) ‘s nachts hun jong tegen zich aan hebben liggen. Ik heb nog nooit een chimpansee haar jong op een aparte tak te slapen zien leggen. Logisch natuurlijk dat ‘in het wild’ dieren hun jongen beschermen tegen roofdieren, en zo heeft de mens van oudsher ook haar baby’s dicht tegen moeder aan gedragen. Een mensenkind wordt nog steeds geboren met de verwachting tegen moeder aan te slapen. Gedrag dat bij het natuurlijke repertoire behoort is niet zomaar af te schaffen. Oftewel: als er geen leeuw in huis rondsluipt, is een baby nog steeds lichamelijk en geestelijk ingesteld op het samenslapen met moeder. En andersom ook, trouwens.

Dit kun je meten. Als je een baby op haar moeder legt, is de hartslag stabiel. De lichaamstemperatuur ook, met of zonder mutsje. De ademhaling is ritmisch en kalm. Leg je een baby apart, op een eigen slaapoppervlak, dan worden al deze lichaamsfuncties minder stabiel. Oftewel: een baby ‘vergeet’ makkelijker adem te halen op het moment dat er geen moeder nabij is om haar eraan te herinneren. Op deze manier bekeken, zou je dus eigenlijk verwachten dat SIDS vaker voorkomt, naarmate een baby verder van moeder af ligt. Stabiel tegen moeder aan, redelijk stabiel op armlengte afstand, minst stabiel op een andere kamer.

Helaas worden veel onderzoeken niet zo opgezet dat dit na te gaan is. En er speelt natuurlijk meer mee: hoe is het bed ingericht? Met veel kussens, knuffels? Superwarm synthetisch dekbed? Of valt moeder in slaap in een stoel of op een bank? Dit maakt natuurlijk flink verschil voor het SIDS-risico, voor het slapen in een wiegje wordt niet voor niets geadviseerd een deken te geven en geen kussen of knuffels. Maar bij onderzoeken worden deze situaties vaak op 1 hoop gegooid. Waardoor veilig ‘bedsharing’ op de hoop ‘zeer onveilig bankslapen-met kussens’ terecht komt. En vervolgens worden ouders bang gemaakt voor bedsharing, in plaats van hen te vertellen hoe het veilig kan. Laat staan dat de nachtelijke interacties tussen moeder en baby enige aandacht krijgen. En die interacties zijn ontzettend belangrijk.

We staan niet ‘uit’ ‘s nachts. We staan op slaapstand, of eigenlijk: één van de slaapstanden. Dromen, lichte slaap, diepe (rustgevende) slaap… zo maken we een aantal slaapcyclussen door. Tussentijds worden we wakker, maar dat vergeten we weer. En tijdens de slaap communiceren we. Met onze partner, we hebben er besef van dat er een bedrand is waar we niet overheen rollen (meestal), en: we communiceren met onze baby. Als we ons die kans geven. Baby’s rekenen op die interactie gedurende hun slaap. Alleen slapen betekent dat baby’s opgroeien tot volwassenen die onzekerder zijn, minder tevreden met het eigen leven, en minder betekenisvolle en vreugdeschenkende relaties hebben met andere mensen.

Ook voor moeders is samenslapen met hun baby de biologische standaard. Zij raken ‘tuned-in’ op hun baby. Zo doorlopen ze de slaapcyclussen zo, dat ze licht slapen op het moment dat hun baby wakker wordt. Ze voeden vaker, en hebben daardoor een langere menstruatie-vrije periode. Of eigenlijk: een normalere periode zonder menstruatie. Zodat hun lichaam zich vol kan richten op het verzorgen van déze baby. Ook slapen samenslapende moeders (iets) langer, en ook beter. Meer diepe, herstellende slaap. En samen slapen is gewoon ontzettend fijn.

Is er dan helemaal niets tegen samenslapen/bedsharing? Jawel, er zijn een aantal situaties waarbij een cosleeper daadwerkelijk veiliger is. Alcohol of slaperig makende medicatie, ernstig overgewicht, en het niet-borstvoeden zorgen ervoor dat je als moeder minder adequaat reageert op je baby tijdens de slaap. Zoals een wiegje onveilig ingericht kan zijn, kan een ouderlijk bed ook al dan niet baby-geschikt gemaakt worden. Moeders hebben recht op deze genuanceerde informatie, zodat zij zelf, goed geïnformeerd, kunnen beslissen wat verstandig is in hun situatie. De bangmakerij van de overheid, de misinformatie van zorgverleners, doet ouders tekort. Het praat ouders een onterecht schuldgevoel aan (want blijkbaar mag dat bij samenslapen wél), het is onvolledige informatie; maar bovenal is het paternalistisch en kleinerend om ouders deze wezenlijke beslissing uit handen te nemen.

Samenslapen is gewoon. Gewoon de natuurlijke situatie voor moeder en kind. De vraag zou moeten zijn: hoe kan het veilig, en wat is het effect van mogelijke alternatieven. Waarbij je natuurlijk vrij bent om voor alternatieven te kiezen, maar het is toch jammer als je puur door bangmakerij afziet van iets dat zo natuurlijk, fijn en gezellig is. Oh ja, en de reden dat ik dit schreef: Marianne Vanderveen deelde haar boek (vertaling van McKenna) ‘Slapen met je baby’ uit op een kraamverzorgenden-studiedag. Zodat ook kraamverzorgenden, die zo belangrijk zijn voor een fijne start van kersverse moeder met kersverse baby, een genuanceerd, op wetenschappelijke kennis gebaseerd verhaal hebben voor de gezinnen waar ze kramen.

Lezen:
Slapen met je baby
nachtvoedingen, fysiologisch en ook sociologisch?
why babies should never sleep alone

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s