top-down

NEERvoeden, las ik op twitter. Een mooie term. Ouders willen graag dat hun kind opgroeit tot een fijne, gelukkige volwassene, en het naar beneden halen van je kinderen zal niet op het prioriteitenlijstje staan van de gemiddelde ouder. Toch staat het ‘niet willen luisteren’ en omgaan met ‘dwars gedrag’ hoog in de opvoedvraag-toptien. Blijkbaar leeft er onder veel ouders een ‘top-down’-opvoedideaal: ouders zijn de baas, het kind moet luisteren. Ook veel opvoedondersteuners geven uiting aan een vergelijkbare visie. Het oplossen van problemen bestaat uit ‘corrigeren van gedrag’. Waarbij de ouder de controle over hun kinderen zouden moeten hebben.

Draait ouderschap eigenlijk wel om controle? Wil je een kind opbinden en snoeien naar jouw wensen, of laten opbloeien? Opbloeien is een proces dat vanuit het kind (of de plant) zelf komt, in samenspel met een passende omgeving.

Vorig blog schreef ik over de natuurlijke habitat van baby’s. Eigenlijk vormt de aanwezigheid van, en de relatie met belangrijke anderen hun natuurlijke omgeving. Voor oudere kinderen (en volwassenen) is dat eigenlijk niet anders, als het kind opgroeit, groeit de relatie mee. Je zou dus eigenlijk kunnen zeggen dat opvoeden bestaat uit het aangaan van een gezonde relatie met je kind. Die eerste relatie legt een basis voor het omgaan met andere mensen. De basis van een gezonde relatie is dialoog, en wederkerigheid. Oftewel: bij een gezonde relatie probeer je elkaar te verstaan, echt te begrijpen. En binnen een gezond contact tussen mensen krijgt ieder wat hij/zij nodig heeft, of dat is in elk geval het streven. Dit is bij de ouder-kind relatie niet anders: beider behoeften zijn even belangrijk. Dat kinderen nog in ontwikkeling zijn betekent niet dat de ouder beter bepaalt wat er gebeurt; integendeel. Hun behoeften zijn vaak urgent juist doordát ze nog minder ver vooruit kunnen kijken. Soms zal je een kind volgen (bij een baby is honger urgenter dan bij een volwassene, bij een kleuter kan de behoefte aan rondrennen groter zijn dan de nood aan koffieleuten bij de volwassene), soms zal je de leiding nemen (omdat je nu eenmaal ergens naar toe moet, bijvoorbeeld). Maar het blijft tweerichtingsverkeer, je werkt samen. ‘Working with’, noemt Alfie Kohn (schrijver over opvoeding en educatie) dit, als tegenhanger van ‘doing to’. De samen-aanpak. Een kind krijgt zo de kans te oefenen met communicatie. Hij leert eigen behoeften (er)kennen doordat deze behoeften gezien worden door opvoeders, en ook vervuld worden. Hij leert onderscheid maken tussen een wens en een behoefte, hij leert omgaan met de persoonlijke grenzen van anderen. Hij leert zo dat anderen ook gevoelens en behoeftes hebben, waar je rekening mee kunt houden.

Een top-down aanpak is eenrichtingsverkeer. Binnen de relatie heeft een iemand de macht, diegene stelt de regels, de ander heeft weinig keus behalve zich schikken of in opstand komen. Alle opvoedmethodes die gebaseerd zijn op het behaviourisme, de gedragsmatige aanpak, zijn top-down. Er is ‘gewenst gedrag’, en ‘ongewenst gedrag’, en wat gewenst en ongewenst is wordt bepaald door de opvoeder. Ironisch genoeg komt de term ‘neervoeden’ van Kees van Overveld Hij is PBS-coach, zo las ik toen dit blog al bijna af was. PBS, oftewel ‘positive behavioural support’, triple P, supernanny; het zijn allemaal top-down methodes. Top-down opvoedmethodes zijn eigenlijk ‘neervoed’-methodes. Een kind leert op deze manier niet omgaan met relaties als tweerichtingsverkeer. ‘Omdat ik het zeg’, of: ‘regels zijn regels’ leert een kind op dat moment niets over de gevoelens van anderen.  Maar ook niet over de gevoelens van zichzelf, en hoe die een plek binnen de relatie te geven. Juist door je kind onder controle te willen hebben, in plaats van hem de kans te geven zichzelf te leren controleren, maak je een kind klein; kleineer je hem. Een top-down aanpak ontneemt een kind mogelijkheden tot groei.

topdown2 048

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s