immunologie en depressie (2)

Vorige week schreef ik over de link tussen depressie en immunologie: risicofactoren voor depressie, zoals stress, angst en slapeloosheid, gaan allemaal gepaard met een verhoogde hoeveelheid boodschapperstoffen van het immuunsysteem oftewel cytokines. Deze cytokines hebben invloed op de hersenen.

Om dit blog te schrijven heb ik er een aantal wetenschappelijke publicaties bij gepakt. Heel eerlijk: het overspoelt me, niet eens zozeer de hoeveelheid gevonden informatie maar de consequenties ervan. Mijn gedachte: waarom wéét niemand dit?! Dat dit belangrijk is voor hoe we als maatschappij en als ouders omgaan met zwangerschap, bevalling en zorg voor jonge kinderen is eigenlijk onjuist: het is fundamenteel. Letterlijk. Dít is een onderliggende systeem, de basis, wat werkt zolang we de biologische blauwdruk van de mens respectvol behandelen. Maar dat doen we dus niet.

Lichaam en geest worden vaak gezien als gescheiden eenheden. Maar dat principe is achterhaald. Oh ja, ook ik zie de kentering. Psychiatrische instellingen zetten hardlopen in als behandeling bij depressie, en bij navraag zijn mensen zich bewust van het effect van stress op bijvoorbeeld eczeem. Een gezonde geest in een gezond lichaam, nietwaar? In deze visie is er wel wederzijdse invloed, maar het is als buren die elkaar wel eens spreken, maar hun eigen badkamer en keuken hebben. Maar de verwevenheid gaat verder, veel verder.  Immuunsysteem, neurologisch systeem en hormonaal systeem zijn onafscheidelijk. Het is als een huishouden waar de ene bewoner niet zonder de ander kan. Tijdens ziekte is het cortisolniveau verhoogd, het stresshormoon dat ons lichaam alert doet reageren op een gevaarlijke situatie. Andersom wordt het brein in een bepaalde richting gestuurd door cytokines, de boodschapperstoffen van het immuunsysteem. Cytokine-receptoren zitten in het hele brein, maar vooral de hippocampus is goed voorzien. Die speelt een rol bij het geheugen, en bij het stress–systeem: bij stress (en ziekte!) worden extra hoeveelheden cortisol geproduceerd. De hippocampus speelt een rol bij het weer omlaag brengen van het cortisolniveau. Cytokines activeren tevens de HPA stress-as (hypothalamus-hypofys-bijnier as). Immuunstoffen hebben invloed op hoe we ons voelen, op ons gedrag. Wist je dat medicijnen tegen angst en depressie allemaal een ontstekingsremmende werking hebben?

We stellen ons teweer tegen ziekte en andere aanvallen op ons lichaam. Het geactiveerde immuunsysteem, de ontstekingskant van het spectrum, hangt samen met depressieve gevoelens, angst, seksuele remming en verminderde eetlust, stress en slapeloosheid. Dit is een aanpassing, als een ziekteverwekker je lijf binnendringt is het niet het beste moment om baby’s te maken of energie te verbruiken aan vrolijke rondedansjes. Lichaam en geest zijn in alerte toestand, gespitst op aanvallers. (of dus eigenlijk: het neuro-immunologisch systeem is gespitst op een aanval). Een tijdelijke alerte toestand is geen probleem, integendeel. Maar langdurig op ‘inflammatory’ (ontvlambaar, of ontstekingsbevorderend) staan is een slijtageslag.

De regelsystemen in ons lichaam zoeken altijd naar balans. Maar bij ieder is deze balans, deze thermostaat, een beetje anders afgesteld. Dat is een kwestie van aanleg, maar voor een groot deel ook van ervaring. En dan vooral de ervaringen in de tijd dat de hersenen, zenuwstelsel en immuunsysteem gevormd worden. De invloed van de eerste ervaringen van een baby is groot. Tijdens de zwangerschap, het proces van geboren worden en de eerste levensfase wordt de basis gelegd voor leven en gezondheid in de toekomst. Dit wordt de Primal Period genoemd, de term is van Dr. Michel Odent. Niet dat de latere ervaringen geen invloed hebben, maar dus nooit meer zoveel als tijdens die eerste periode.

We believe that cytokines are important not only for behavioral changes during acute illness, but may also underlie long-term changes in behavior as a consequence of infection early in life.

De neuro-immunologische thermostaat wordt tijdens de Primal Period afgesteld. Of een mens vatbaar is voor depressie en infecties wordt dus voor een groot deel bepaald door deze eerste ervaringen. Ik schrijf expres ‘EN’, niet depressie ‘of’ infectie. Kwetsbaarheid op het ene vlak gaat hand in hand met kwetsbaarheid op het andere vlak. Als de baby in de buik, tijdens de bevalling, of in de babytijd te maken krijgt met langdurige stress OF met infecties, wordt hij gevoeliger voor verstoringen van het immuunsysteem EN het brein.

Psychological stressors have been associated with the activation of the sympathetic and adrenomedullary (SAM) system and the hypothalamic-pituitary-adrenocortical (HPA) axis (see Fig. 1 and Wright for an extensive review). Negative emotional responses disturb the regulation of the HPA axis and the SAM systems, that is, in the face of stress, physiological systems may operate at higher or lower levels than during normal homeostasis. It is the disturbed balance of these systems that is relevant to disease. Immune, metabolic and neural defensive biological responses are important for the short-term response to stress, which may produce long-term damage if not checked and eventually terminated.

Dit soort kruisbestuivingen tussen stress- en ziekte-ervaringen tijdens de Primal Period en gezondheidseffecten later worden in velerlei onderzoeken gevonden. Hoe alles precies op elkaar inwerkt is nog onderwerp van veel, heel veel onderzoek. Dát de effecten er zijn is duidelijk. Hoe kan het dan, dat we als maatschappij zo achteloos omgaan met die eerste ervaringen, die zowel het immuunsysteem als het neurologisch systeem afstellen? Tijdens de zwangerschap en de bevalling worden er veel ingrepen gedaan waar men de effecten eigenlijk niet begrijpt. Baby’s krijgen massaal (van de biologische norm) afwijkende voeding en verzorging. Wat doet dat met ons?
Ik zal verder in deze serie dieper ingaan op zwangerschap, bevalling, borstvoeding, stress en slaap tijdens de babytijd; en de effecten op het neuro-immunologisch systeem. Ik hoop ook wat effecten op de moeder mee te kunnen pakken, want ook voor moeders heeft het afwijken van de biologische norm effecten op de mate van ‘ontvlambaarheid’.
Advertisements

4 thoughts on “immunologie en depressie (2)

  1. Pingback: Oxytocine | blikborstvoeding

  2. Pingback: immunologie en depressie (3) | blikborstvoeding

  3. Pingback: depressie en immunologie (4) | blikborstvoeding

  4. Pingback: depressie en immuunsysteem (5) | blikborstvoeding

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s