immunologie en depressie (3)

In mijn eerdere blogs (1 en 2) schreef ik over de link tussen het immuunsysteem en het brein (zenuwstelsel en hormonen), en dát het een belangrijke ontdekking is. Maar waarom is deze kennis van belang voor hoe we omgaan met de eerste fase van het leven, de ‘Primal Period’? Vandaag deel drie in mijn reeks over het effect van immuunproblemen op het ontstaan van depressie: zwangerschap.

Tijdens de zwangerschap groeit de baby uit van een enkele cel tot een compleet mensje, van vingernagel tot wimper, van longen tot brein. ‘Compleet’ is niet hetzelfde als ‘volgroeid’ of ‘rijp’, maar de basis is er. Ik hoef dan ook niet toe te lichten hoe belangrijk het is dat in de buik de hersenen alles krijgen wat ze nodig hebben voor een gezonde ontwikkeling. Dat gaat om voldoende en complete voeding, en natuurlijk een afwezigheid van middelen als alcohol. Maar via de placenta krijgt een baby méér dan alleen voeding binnen, het moederlijke bloed is de snelweg waarlangs hormonen en immuunstoffen het lichaam bereiken. Deze komen ook bij de baby terecht. Bovendien reageert de baby op deze stoffen door zelf (door de hersenen of de placenta) extra hormonen en/of immuunstoffen bij te maken. Al deze immuunstoffen en hormonen programmeren het brein voor de toekomst. Als dit niet lekker loopt, heeft het dus grote consequenties.

Immuunsysteem en brein blijken veel nauwer verweven dan men tot op heden dacht, dit zorgt voor een soort kruisbestuiving tussen het brein&immuunsysteem van de moeder, en het immuunsysteem&brein van de foetus. Het immuunsysteem van de moeder heeft effecten op het brein van de ongeboren baby, en het hormonale systeem van de moeder heeft effect op het immuunsysteem van de baby.

Stress tijdens de zwangerschap

Het immuunsysteem van de baby wordt beïnvloed door stress van de moeder tijdens de zwangerschap. Concrete links worden ook gevonden in onderzoek:  stress van de moeder is voor de foetus een risicofactor voor een auto-immuunziekte als astma. De link is natuurlijk veel ingewikkelder dan hoe ik hem hier schets, maar heel kort door de bocht: als je de regelingssystemen van het lichaam bekijkt, vallen stress, angst, depressie én ontsteking allemaal onder dezelfde alerte verdedigingsreactie van het lichaam: in de aanval! Astma is in feite een chronische ontstekingsreactie. Wat overigens precies de reden is dat auto-immuunziekten een risicofactor zijn voor depressie, om maar weer even terug te grijpen naar de aanleiding voor deze blogserie.
Stresspieken zijn geen probleem, daar is ons lijf op gemaakt. Het zijn de chronisch verhoogde stressniveaus die een probleem kunnen vormen.

Infecties tijdens de zwangerschap

Andersom worden ook verbanden gevonden. Infecties tijdens de zwangerschap geven een verhoogd risico geeft op verstoorde hersenontwikkeling van de jongen. Cytokines, die boodschapperstoffen van het immuunsysteem die er in vele variaties zijn, worden altijd in het brein van de foetus geproduceerd. Zoals je je kan voorstellen, zorgt een infectie ervoor dat de hoeveelheid immuunstoffen omhoog schiet. Dit kan een gevoeligheid creëren voor later. Het brein groeit als het ware naar de ‘ontstekingstoestand’ toe, en zal later in het leven heftiger reageren. Dit heeft dus niet alleen invloed op het immuunsysteem later, maar ook op gedrag, intelligentie, en het ‘EQ’, sociaal-emotioneel functioneren.

Cytokines are produced within the brain during normal brain development, but are expressed at much higher levels during the course of an immune response. In contrast to overt neural damage, we present data indicating that increased cytokine exposure during key periods of brain development may also act as a “vulnerability” factor for later-life pathology, by sensitizing the underlying neural substrates and altering the way that the brain responds to a subsequent immune challenge in adulthood. In turn, this altered immune response has significant and enduring consequences for behavior, including social, cognitive, and affective abilities.

 
<
En dus?

Natuurlijk spelen er meer factoren een rol, en is de link immuunsysteem/brein ingewikkelder dan ik hier schets. Bovendien laat ik het verhaal rond darmflora helemaal weg, evenals de gut-brain axis. Ook niet onbelangrijk.

Maar wat moet je daar nu mee als moeder? Zorgverlener, familielid, vriendin? Maatschappij? Het zou mooi maar ook een beetje ongeloofwaardig zijn als ik hier een kant-en-klare oplossing heb. Ik ga wél mijn persoonlijke visie geven. Onze maatschappij waardeert drukte, stress, volle agenda’s. We waarderen de ontvlamde kant van het bestaan. En nee, ik pleit niet voor een stress-loos leven, en stresshormonen als cortisol hebben hun functie (een laag baseline cortisol maakt een vaatdoek van je). Het gaat om balans.

Zwangeren werken meestal door tot 4-6 weken voor de uitgerekende datum, en zorgen thuis grote delen van de dag alleen voor de eventuele grotere kinderen. Ik hoor van baby’s die traag groeien, en pas tijdens het zwangerschapsverlof weer goed gaan groeien. Hoe scheef is dat? Zwangeren volbrengen de meest fundamentele taak in het leven: de aanleg van de nieuwe generatie. En die aanlegfase legt het fundament voor de toekomst van het kind. Rust en aanraking zou tot de standaard zwangerenzorg moeten behoren. Laat véél oxytocine stromen door die mooie zwangere lijven. Neem de peuter mee naar de speeltuin zodat moeders bij kan slapen. Breng eens een ovenschotel.

Infecties? Die kun je niet altijd voorkomen, en schiet vooral niet in de stress als het je tóch gebeurt tijdens de zwangerschap. Ik praat over risico’s, niet over 1-op-1 effecten. Bovendien bestaat een risicovrij leven niet. Mijn pleidooi is: geef het immuunsysteem waar mogelijk (en dat is meestal) een stevige basis, door niet al te lichtzinnig af te wijken van de biologische norm: baren, borstvoeding, lichaamscontact. Zodat we de volgende generatie niet massaal programmeren op kwetsbaarheid. Daarover meer in de volgende blogs.

Volgende week: baring.

Advertisements

2 thoughts on “immunologie en depressie (3)

  1. Pingback: depressie en immunologie (4) | blikborstvoeding

  2. Pingback: depressie en immuunsysteem (5) | blikborstvoeding

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s