Vaders

Vaders* zijn belangrijk. Voor hun kind, voor hun vrouw.

Kinderen krijg je samen, en de meeste moeders zullen een betrokken vader wensen. Hoe je dat als gezin invult verschilt, maar ik vermoed dat andere moeders net als ik hun partner hard nodig hebben. Praktisch gezien is het prettig als je iemand hebt die de zorg voor het kind met je deelt, of (minstens zo belangrijk) andere taken overneemt zodat je ruimte hebt om zelf vaak en veel te voeden en aan je kind te ruiken, buik op buik en hart tegen hart te genieten van elkaar (nee, dat is geen luxe; dat heet wederzijdse hechting en het vormt de relationele & psychische basis van je kind). Bovendien is een kind krijgen een grote gebeurtenis, het is fijn om elk alledaags wonder te delen met iemand die van jou houdt, die net zoveel van je kind houdt als jijzelf.

Kinderen hebben verschillende vertrouwde mensen om zich heen nodig, en een relatie met hen op te bouwen. In jager- verzamelaarsculturen wordt een baby een groot deel van de dag gedragen, bezig gehouden, en met kleine kushapjes gevoed door anderen dan de moeder. De hersenen van een baby worden gevormd aan de hand van de ervaringen die z/hij opdoet, liefst zijn dit veel positieve interacties met vertrouwde mensen uit de ‘stam’. De belangrijkste vertrouwde persoon uit de ‘stam’ van de hedendaagse westerse baby is vaak de vader.

Kiss feeding Mothers and Others - Sarah Blaffer Hrdy

Kiss feeding Mothers and Others – Sarah Blaffer Hrdy

Ik zal de eerste zijn om te onderschrijven dat ook na een scheiding de relatie met de vader de moeite waard is om te behouden. Dit is overigens geen biologisch gegeven, er zijn veel culturen waar de vader op bepaald moment uit het leven van een kind verdwijnt zonder dat dit het vermogen van het kind zich te hechten aan mensen aantast. Maar in deze culturen zijn er meer belangrijke anderen die het kind dagelijks ziet, in onze cultuur is de sociale omgeving van een baby toch al mager.

In Vlaanderen is het de afgelopen tijd gangbaar om kinderen na een scheiding week-om-week te laten verzorgen door hun vader en hun moeder. De ene week is het kind dus bij moeder en de andere week bij vader (of, wat soms ook wordt gedaan: de ouders verhuizen om de week, waardoor het kind niet steeds hoeft te verkassen). Tegen deze vorm van co-ouderschap nu  wordt gewaarschuwd door psychiaters‘Alle wetenschappelijke studies, ondersteund door wat we in onze praktijk zien, wijzen erop dat co-ouderschap van (zeer) jonge kinderen de ontwikkeling negatief kan beïnvloeden. De experten doen dan ook een oproep om de wet van 2006, die het gelijkmatig verdeeld verblijf voor kinderen promoot, aan te passen. ‘Een week-week-regeling mag niet worden toegepast onder de zes jaar’. En zij hebben gelijk.

Want hoe belangrijk het ook is voor baby’s en jonge kinderen om op te groeien in een bredere sociale omgeving dan moeder alleen, moeder blijft de basis. Of: degene die de plek inneemt van de moeder (adoptiemoeder, vader, …). Want baby’s hechten zich aan één ‘primary caregiver‘, één vaste verzorger, op een manier die bepalend zal zijn voor de manier waarop zij zich aan mensen in hun leven (nu en later) zullen binden. Een baby wil zeker weter dat z/hij verzorgd zal worden: ‘you will be cared for, no matter what‘. Dit is de boodschap die baby’s zoeken, en ten diepste nodig hebben; aldus antropologe Sarah Blaffer Hrdy. Zij schreef het boek Mothers and Others (een kind heeft vele moeders). Als de belangrijkste verzorger steeds uit het leven van de baby verdwijnt (wat er dus gebeurt bij een scheiding van een week) dan wordt het moeilijk voor een baby om zich te hechten. De persoon met wie z/hij de binding aangaat verdwijnt immers steeds! Dit ondermijnt het gevoel van een  baby zeker te zijn van goede zorg, ‘no matter what’. Het steeds wisselen van verzorger geeft een groot risico op hechtingsproblematiek. Het NJI (Nederlands Jeugd Instituut) stelt: Kinderen hebben een stabiele en voorspelbare relatie met hun opvoeders nodig om zich te kunnen ontwikkelen. Wanneer kinderen veel wisselende opvoeders hebben, is de kans groter dat zij moeite hebben om een veilige gehechtheidsrelatie aan te gaan. Dit geldt vooral voor jonge kinderen heel sterk. Te denken valt aan kinderen die veel wisselende verzorgers hebben ( Van IJzendoorn, 2008)

2014-04-22 10.26.23In die stam, waar baby’s 10-50% van de dag worden gedragen door anderen dan hun moeder, worden zij nog steeds 50-90% van de dag gedragen door moeder. Zij kunnen, terwijl ze op de arm zitten bij papa/neef/oma, hun moeder vaak zien en/of horen. Zij zijn de hele nacht bij hun moeder. Dit is dus absoluut niet te vergelijken met om de week een andere verzorger krijgen, waarschijnlijk aangevuld met nog meer verzorgenden op de dag (opvang). Waarna baby mama of papa ‘s avonds nog even ziet om dan de nacht, met een beetje pech, alleen in te gaan.

Dus ja, contact met vader is waardevol. Maar niet als dit ten koste gaat van het hechtingsproces met  de primaire verzorger, meestal moeder. Let wel: ik pleit dus niet voor verbreking van het contact tussen vader en (jong) kind. Ik pleit voor een regeling waar een kind niet te lang van de eerste hechtingsfiguur gescheiden wordt.

Nog een kleine afsluitende opmerking over borstvoeding. Natuurlijk is het gezien de nadelen van het niet krijgen van borstvoeding onwenselijk als een kind geen borstvoeding meer krijgt doordat de co-ouderschapregeling het onmogelijk maakt (zoals bij de week-om-week regeling). Maar dit draait niet om borstvoeding. Een baby heeft geen borstvoeding/kunstvoeding schakelaar: een baby blijft een baby hoe z/hij ook gevoed wordt. Met dezelfde nood aan koestering, nabijheid, en dezelfde biologische blauwdruk die een gezonde primaire hechtingsrelatie zo belangrijk maakt. Die relatie legt het fundament voor andere relaties: zal het kind zich vol vertrouwen kunnen binden aan een ander? Of is de verwachting ingeslepen dat relaties steeds opnieuw zullen worden losgescheurd? Ik ben ervan overtuigd dat de relatie die het kind opbouwt met de vader schade oploopt door een co-ouderschapregeling die het hechtingsproces met de primaire verzorger ondermijnt. 

 

 

*Met ‘vaders’ bedoel ik de partner. Natuurlijk kunnen gezinnen in allerlei samenstellingen een kind verzorgen, en helaas kan ook dan een scheiding aan de orde zijn. Dan geldt hetzelfde: een baby blijft een baby, met dezelfde biologische blauwdruk, en dezelfde nood zich te kunnen hechten en de boodschap te ontvangen: er zal voor jou gezorgd worden, wat er ook gebeurt.

Advertisements

One thought on “Vaders

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s