mama, kijk Zwarte Piet!

Ik blijk racistisch. Nee ik verbrand geen kruizen en sla geen Marokkanen in elkaar, ik maak geen flauwe grappen (denk ik) en word pisnijdig van opmerkingen uit het PVV-kamp. Toch blijk ik een voorkeur te hebben voor mensen met een witte huidskleur. Ik deed de Harvard-test die Sunny Bergman in haar documentaire ‘Zwart als roet’ ook deed, samen met o.a. Quincy Gario. Die overigens óók een voorkeur voor witte mensen bleek te hebben.

Ons bewuste is maar een klein deel van ons. Veel gedrag wordt gestuurd door het onbewuste, júist als dit buiten je bewustzijn blijft. Voorbeeld: reclame werkt het best als we ons niet bewust zijn van de reclame, maar hem wel zien/horen. Volgende keer lijkt die zak chips die je onbewust bij GTST voorbij zag komen ineens heel lekker, en je zal denken dat dit gewoon uit jezelf komt. Zo zal mijn voorkeur voor mensen met een witte huid waarschijnlijk vooral tot uiting komen zolang ik er geen bewuste rem op zet. Gut-feeling is in feite gebaseerd op dit onbewuste; en al deze onbewuste voorkeuren ontstaan zonder dat je er erg in hebt maar beïnvloeden wél hoe je een situatie interpreteert. Als je iemand een fiets ziet losknippen of je iemand in het donker tegenkomt, zal mijn gut-feeling misschien wel eerder zeggen dat diegene kwaad in de zin heeft als zijn huid zwart is. En dat, lieve mensen, dat is racisme, zeker zodra je ernaar handelt.

Misschien ben ik wel zo iemand die onbewust vooral zwarte mensen zou volgen in mijn winkel. Misschien druk ik onbewust mijn tas dichter tegen me aan op basis van huid-gekleurd gut-feeling. En dat maakt me verdrietig. Want of iets racistisch is draait niet om goede of kwade bedoelingen bij de veroorzaker, maar om de pijn bij de ontvanger.

In de discussie over Zwarte Piet hoor ik regelmatig het argument dat liefhebbers van  Zwarte Piet niet racistisch zouden zijn. En ik geloof ook meteen dat de meesten het goed bedoelen, en geen moment een nare bijgedachte hebben gehad bij het vieren van het Sinterklaasfeest, of het zingen van ‘ook al ben ik zwart als roet, toch meen ik het wel goed’. Dat heb ik ook nooit gehad. Maar kinderen zingen dus elke keer, zonder zich ervan bewust te zijn, dat zwart past bij ‘het niet goed menen’ (tóch meen ik het goed). Hop in het onderbewuste. Pijn kan ook zonder kwade bijbedoeling veroorzaakt worden. Als ik iemand per ongeluk tegen de schenen stop, zeg ik sorry en ik stop er mee zodra ik weet dat ik pijn veroorzaak. Volgens mij is dat precies wat er met het Sinterklaasfeest moet gebeuren: lieve mensen, sorry als ik gekwetst heb. Hoe lossen we dit op?

Laten we het doen voor onze kinderen. Alle kinderen, want dit draait niet alleen om de mogelijke pijn bij kinderen met een zwarte huidskleur. Het draait ook om kinderen met een wit velletje, en wat zij meekrijgen. Ik keek de documentaire van Sunny Bergman en mijn tweejarige dochter keek mee. Ze zag twee Surinaamse vrouwen in klederdracht, bij de herdenking van de slavernij. ‘Mama, kijk Zwarte Piet!’

En dát wil ik niet voor mijn dochter. Hoe fijn mijn herinneringen ook zijn aan het Sinterklaasfeest, ik wil het anders. Misschien júist omdat ik fijne herinneringen heb. Maar ook omdat ik wil voorleven dat het belangrijk is om in een maatschappij oog te hebben voor anderen, voor de gevoelens van anderen. Dat er herstel mogelijk is.  We kunnen niet meer zeggen dat we niet wisten dat het kwetsend was, dat is een doodlopende weg. Ik denk dat de enige kans om het feest te behouden is, om de racistische elementen (zelfs al zijn die er per ongeluk in terecht zijn gekomen, of gebleven) weg te doen.

Kijk hier de documentaire

http://www.npo.nl/2doc/01-12-2014/VPWON_1226620

 

 

 

Advertisements

2 thoughts on “mama, kijk Zwarte Piet!

  1. Ik vind die test heel vreemd. Het test vooral je reactiesnelheid via een toetsenbord en de mate waarin je een patroon opbouwt . Door de verwisseling van de plaats van de categorieën gaan mensen met een sterke neiging voor gewoontevorming anders reageren, maken fouten en moeten langer nadenken voor ze klikken. Dat wordt dan geïnterpreteerd als het hebben van een voorkeur voor de een of de ander en voor meer negatieve associaties voor de een of de ander. Ik kan dat niet accepteren. en ik weiger om mezelf te laten neerzetten als racist, zelfs als onbewuste racist.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s